Jadwiga Barbara Chylińska

Jadwiga Barbara Chylińska (nazwisko panieńskie Gac), pseudonim „Bogna” urodziła się 3 kwietnia 1925 roku w Łomży, skąd pochodzili jej rodzice – Bolesław Gac i Zofia Gac z domu Bronowicz. W swoim rodzinnym mieście rozpoczęła edukację i uczęszczała do Publicznej Szkoły Powszechnej nr 6, a następnie do Gimnazjum Żeńskiego. Wybuch II wojny światowej zastał ją gdy była w trzeciej klasie. W czasach przedwojennych angażowała się w działalność społeczną na terenie Łomży – m.in. w 1938 roku zapisała się do Wodnej Drużyny Harcerskiej w Łomży.

1 września 1939 roku przebywała w Warszawie. W czasie oblężenia stolicy, jako harcerka pomagała przy udzielaniu pierwszej pomocy i transporcie rannych do szpitali.

Po kapitulacji Warszawy, od samego początku była zaangażowana w konspirację. W pierwszym okresie jej działalność miała charakter przypadkowy i odbywała się w ramach różnych ugrupowań konspiracyjnych. Jednak w lutym 1941 roku została członkinią żeńskich Szarych Szeregów (kryptonim konspiracyjny Organizacji Harcerzy ZHP w trakcie II wojny światowej), które współpracowały z Komendą Główną Armii Krajowej. W ramach tej organizacji przeszła kurs łączności przewodowej i radiowej oraz kurs sanitarny (związany z udzielaniem pomocy medycznej rannym). Początkowo brała udział w tzw. „Małym sabotażu” poprzez kolportaż prasy podziemnej, rozrzucanie ulotek i naklejanie plakatów, także w ramach „Akcji N”. Od listopada 1943 roku jako łączniczka dowództwa II kompanii „Rudy” batalionu „Zośka” brała udział w akcjach prowadzonych przez kompanię.

Brała czynny udział w Powstaniu Warszawskim od samego początku walk. Jako łączniczka i sanitariuszka w szeregach II plutonu „Alek” uczestniczyła w walkach na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie, w tym m.in. w natarciu na Gęsiówkę (5 sierpnia 1944 roku) i obronie Cmentarza Ewangelickiego (8 sierpnia 1944 roku). 12 sierpnia 1944 roku, w trakcie ataku na Stawki, została ranna (rany postrzałowe). Po tygodniowym pobycie w różnych szpitalach i przejściu operacji, wróciła do walki. W nocy z 30 na 31 sierpnia 1944 roku wzięła udział w natarciu, którego celem było utorowanie przejścia ze Starego Miasta do Śródmieścia. Następnie trafiła na Czerniaków, gdzie uczestniczyła w dalszych walkach, w tym m.in. w obronie ul. Książęcej 1 (5 września 1944 roku – 13 września 1944 roku), obronie ZUS-u (13 września 1944 roku), w próbie przeprawy przez Wisłę (22/23 września 1944 roku). 24 września 1944 roku wraz z grupą żołnierzy batalionu „Zośka” została wzięta do niemieckiej niewoli, skąd udało jej się uciec. Po ucieczce kontynuowała działalność konspiracyjną w Podkowie Leśnej. W styczniu 1945 roku powróciła do Warszawy.

Po zakończeniu wojny, w 1945 roku, rozpoczęła studia na Politechnice Warszawskiej na Wydziale Chemii. W 1952 roku uzyskała dyplom magistra inżyniera chemii. Następnie aż do 1965 roku pracowała w Instytucie Gruźlicy oraz w Instytucie Chemii Organicznej Polskiej Akademii Nauk na stanowisku adiunkta. W 1963 roku, na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej, uzyskała tytuł doktora nauk technicznych.

W związku z pracą naukową uczestniczyła w wielu naukowych konferencjach i kongresach krajowych, jak i zagranicznych, a jej prace naukowe były publikowane. Otrzymywała też stypendia na zagranicznych uniwersytetach – w Montrealu, Ottawie i Waszyngtonie.

Zmarła 27 czerwca 2010 roku w wieku 85 lat. Cały majątek przekazała na rzecz powołanej przez siebie w testamencie Fundacji im. Jadwigi Chylińskiej, której głównym celem statutowym jest wszelka działalność, w szczególności edukacyjna i wydawnicza, zmierzająca do walki z zapomnieniem przodków i bohaterów II wojny światowej, którzy krwią okupili naszą wolność, a zwłaszcza żołnierzy Armii Krajowej i warszawskiej organizacji Wolność i Niezawisłość.

Dokładniejszą i obszerniejszą biografię Jadwigi Barbary Chylińskiej, z szczególnym naciskiem na wydarzenia w trakcie Powstania Warszawskiego, można znaleźć w książce Włodzimierza Trojana pt. „Ci, którzy przeżyli…: biografie żołnierzy batalionu „Zośka” Armii Krajowej (wyd. Środowisko Batalionu „Zośka” Armi Krajowej, 2002).

Fundacja wydała wspomnienia Jadwigi Chylińskiej, spisane niedługo przed jej śmiercią. Można je nabyć w naszej księgarni pod adresem www.ksiegarnia.fundacjachylinskiej.pl.