INFORMACJE

Scenariusz lekcji o płk. Łukaszu Cieplińskim

Cele lekcji:

  1. Przedstawienie i omówienie sytuacji żołnierzy podziemia w okupowanej Polsce.
  2. Charakterystyka i zakres działalności ZWZ/AK.
  3. Przedstawienie i omówienie sytuacji polski po wkroczeniu Sowietów (walka z II Konspiracją, walka z legalną opozycją).
  4. Charakterystyka i zakres działalności Zrzeszenia WiN.
  5. Charakterystyka metod jakimi narzucono w Polsce reżim komunistyczny.
  6. Analiza źródeł historycznych (grypsy Łukasza Cieplińskiego z celi śmierci).

Po lekcji uczeń powinien umieć

  1. Wymienić najważniejsze organizacje Polskiego Państwa Podziemnego.
  2. Scharakteryzować realia i zakres działalności konspiracyjnej.
  3. Wskazać metody walki o władzę komunistów.
  4. Znać najważniejsze wydarzenia z życia Łukasza Cieplińskiego.
  5. Zinterpretować tekst źródłowy w kontekście epoki.

Środki dydaktyczne

  1. Mapa Polski w latach 1939 – 1945.
  2. Kalendarium życia Łukasza Cieplińskiego
  3. Grypsy z celi śmierci (wybór tekstów)

Przebieg zajęć

  1. Nauczyciel powtarza z uczniami materiał, rozmawiając o sytuacji w okupowanej Polsce i po wkroczeniu Sowietów. Dyskutują o najważniejszych polskich organizacjach niepodległościowych. Pojawiają się takie hasła jak: Kampania Wrześniowa, Polskie Państwo Podziemne, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa, Wolność i Niezawisłość, Polskie Stronnictwo Ludowe, Polska Partia Robotnicza, Armia Czerwona, NKWD, UB.
  2. Nauczyciel przedstawia uczniom sylwetkę Łukasza Cieplińskiego i jego działalność.
  3. Nauczyciel rozdaje uczniom teksty do pracy w grupach (grypsy Łukasza Cieplińskiego zawarte w książce E. Jakimek – Zapart, Nie mogłem żyć inaczej. Grypsy Łukasza Cieplińskiego z celi śmierci, Kraków 2008).

Pytania do tekstów źródłowych:

  • Jakie były warunki przebywania więźniów politycznych skazanych na karę śmierci przez reżim komunistyczny?
  • Jakimi wartościami kierował się w życiu pułkownik Łukasz Cieplińskiego?
  • Jakie pozostawia rady swoim najbliższym?
  • Czy komuniści „złamali” ducha pułkownika Cieplińskiego podczas śledztwa?
  • Jakie wartości płyną z postawy Łukasza Cieplińskiego? Czy są aktualne we współczesnym świecie?
  1. Uczniowie prezentują efekty swojej pracy.
  2. Nauczyciel podsumowuje i ewentualnie uzupełnia wiedzę uczniów.
  3. Nauczyciel omawia konsekwencje wprowadzenia reżimu komunistycznego w Polsce.

Kalendarium

26 listopada 1913 r. –  w  we wsi Kwilicz urodził się Łukasz Ciepliński jako przedostatni z ośmiorga dzieci Franciszka i Marii

1929-1934 – okres nauki w Korpusie Kadetów w Rawiczu

Maj 1934 r. – zdanie egzaminu maturalnego

1934-1936 – okres edukacji w Szkole Podchorążych Piechoty w Komorowie

15 października 1936 r. –  uzyskuje szlify oficerskie, awans do stopnia podporucznika

1936-1939 – okres służby w 62 pułku piechoty w Bydgoszczy

Wrzesień 1939 r. –  wraz ze swoim pułkiem uczestniczy w Kampanii Wrześniowej. Szczególnie zasłużył się w słynnej bitwie nad Bzurą, gdy jako dowódca kompanii osłaniał przeprawę przez rzekę, prowadząc skuteczny ostrzał czołgów niemieckich. Za ten czyn otrzymuje Krzyż Virtuti Militari. Awans do stopnia porucznika.

Grudzień 1939 – styczeń 1940 – wyprawa do bazy w Budapeszcie. Celem tej podjętej w połowie grudnia wyprawy, było nawiązanie kontaktu z dowództwem konspiracji krajowej lub sztabem Naczelnego Wodza. W stolicy Węgier przechodzi specjalny kurs konspiracyjny.

15 stycznia 1940 r.-  podczas przeprawy w Bieszczadach,  aresztowany przez ukraińską milicję i przekazany w ręce Niemców

Kwiecień 1940 r. – ucieczka z więzienia, przedostanie się do Rzeszowa

1 maja 1940 r. otrzymuje nominację na komendanta Obwodu ZWZ Rzeszów

Listopad 1940 – styczeń 1945 – komendant Inspektoratu Rejonowego ZWZ Rzeszów posługiwał się pseudonimem „Pług”.

1942 r. – awans do rangi kapitana

Lato 1944 r. – Łukasz Ciepliński dowodzi akcją Burza na Rzeszowszczyźnie.

7/8 października 1944 r. – próba odbicia więźniów podziemia niepodległościowego przetrzymywanych na Zamku w Rzeszowie

5 sierpnia 1945 r. – zawarcie związku małżeńskiego z Jadwigą Sicińską

Sierpień 1945. – komendant Okręgu Kraków Delegatury Sił Zbrojnych

1945 r. – awans do stopnia majora

Wrzesień – grudzień 1945 r.  prezes krakowskiego Okręgu WiN

Grudzień 1945 r. – styczeń 1947 r. – prezes  Obszaru Południowego WiN

Styczeń – listopad 1947 r. Prezes IV Komendy WiN

27 listopada 1947 –  aresztowanie Łukasza Cieplińskiego. Zostaje poddany okrutnemu i długotrwałemu śledztwu, skutkiem czego częściowo traci słuch

14 października 1950 r. – komunistyczny Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazuje Łukasza Cieplińskiego na pięciokrotną karę śmierci

1 marca 1951 r. – Łukasz Ciepliński zostaje zamordowany w więzieniu UB na Mokotowie

3 maja 2007 r. –  pośmiertne odznaczenie  Orderem Orła Białego

Miejsca pamięci

  • Symboliczny grób na Cmentarz Wojskowy na ul Powązkowskiej (Kwatera Ł.) w Warszawie – prawdopodobne miejsce pochówku
  • Mokotów ul. Rakowicka – dawne więzienie UB, miejsce śmierci
  • Pomnik  płk. Łukasza Cieplińskiego oraz jego współpracowników z IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość’ w centrum Rzeszowa, przy ulicy Łukasza Cieplińskiego
  • Popiersie Łukasza Cieplińskiego w Parku im. Henryka Jordana w Krakowie
  • Tablica pamięci znajdują się na grobie rodzinnym w Rzeszowie-Pobitnie
  • Tablica na ścianie kościoła parafialnego w Staromieściu
  • Tablica w  niszy muru kościoła parafialnego w  Kwilczu

Patron szkół:  Szkoła Podstawowa nr 504 w Gnojnicy Woli, Szkoła Podstawowa nr 28 w Rzeszowie, Szkolne Koło Towarzystwo Przyjaciół Armii Krajowej w Zespole Szkół w Kwiliczu. Jego imieniem nazwano  ulice w Rzeszowie i Krakowie.

Linki do stron, słuchowisk i filmów oraz literatura

Strony internetowe:

http://pamiec.pl/pa/biblioteka-cyfrowa/patroni-naszych-ulic/15031,Pulkownik-Lukasz-Cieplinski-19131951.html

http://akrzeszow.pl/wp/?p=1044

http://ipn.gov.pl/najwazniejsze-wiadomosci/informacja-historyczna/lukasz-cieplinski-19131951

http://zolnierzewykleci.polskieradio.pl/onichuslyszalswiat/1049306

http://www.bohaterowie1939.pl/polegly,cieplinski,lukasz,7914.html

Filmy:

https://www.youtube.com/watch?v=9yhX9nA5S7s

https://www.youtube.com/watch?v=MMZJHj0mw5Y

https://www.youtube.com/watch?v=ouFyu8hfurU

Słuchowiska radiowe

http://www.radio.rzeszow.pl/informacje/item/24424#nie-przełamię-się-już-z-wami-opłatkiem

http://www.radio.rzeszow.pl/informacje/item/24424#akcja-zamek

http://www.radio.rzeszow.pl/informacje/item/24424#winny-bohater

Literatura:

Brzęk G., Wierny przysiędze. O Łukaszu Cieplińskim „Pługu”, komendancie IV Komendy Głównej WiN, Lublin 1991.

Jakimek-Zapart E., Nie mogłem inaczej żyć… Grypsy Łukasza Cieplińskiego z celi śmierci, Kraków 2008.

Korpik G., Ppłk Łukasz Ciepliński ps. „Ostrowski”, „Bogdan”, „Ludwik”, „Pług”: 55 rocznica śmierci, „Biuletyn Informacyjny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Poznań”, 2006, Nr 2 (65), s. 23-25.

Łukomski G., Ciepliński Łukasz, [w:] Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945, t. III, (1939), cz. 1, oprac. P. Bauer i in., red. nauk. B. Polak, Koszalin 1997, s. 35-36.

Opracowanie materiału: Marek Barton

Zdjęcia

Plik: Lukasz_Cieplinski_pomnik_park_jordana_krakow

podpis: „Lukasz Cieplinski pomnik park jordana krakow” autorstwa Skabiczewski – Praca własna. Licencja CC BY-SA 4.0 na podstawie Wikimedia Commons –https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lukasz_Cieplinski_pomnik_park_jordana_krakow.JPG#/media/File:Lukasz_Cieplinski_pomnik_park_jordana_krakow.JPG

Plik: Łukasz_Ciepliński,_Rzeszów

podpis: „Łukasz Ciepliński, Rzeszów” autorstwa Lowdown – Muzeum Okręgowe w Rzeszowie (http://www.rzeszow.pl/miasto-rzeszow/historia/rzeszowskie-tradycje-wojskowe). Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons –https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%C5%81ukasz_Ciepli%C5%84ski,_Rzesz%C3%B3w.jpg#/media/File:%C5%81ukasz_Ciepli%C5%84ski,_Rzesz%C3%B3w.jpg

Plik: Łukasz_Ciepliński

Podpis: „Łukasz Ciepliński”. Licencja: Domena publiczna na podstawie Wikimedia Commons –https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%C5%81ukasz_Ciepli%C5%84ski.jpg#/media/File:%C5%81ukasz_Ciepli%C5%84ski.jpg